The Next Giant Step
7 Jul 2015

Onweer in het kippenhok

 De Autoriteit Consument & Markt geeft geen toestemming voor de zogenaamde duurzame Kip van Morgen. Een gemiste kans? Hoe nu verder? 


Het heeft de laatste tijd flink geonweerd. En niet alleen in Friesland waar ik momenteel bivakkeer. Het kwam echter niet helemaal als een donderslag bij heldere hemel, de Kip van Morgen. Dit kipconcept ontstond in 2013 onder druk van Stichting Wakker Dier die He-Le-Maal klaar was met de 'Plofkip' en daar fel campagne tegen voerde. Niet zo fijn voor het productschap Pluimvee, Vlees en Eieren (PVE) en de koepelorganisatie van supermarkten (CBL). Consumenten zijn erg gevoelig voor vermeend onrecht met betrekking tot dieren en kinderen. Het castreren van piepjonge varkentjes was ook al zoiets, daarmee wil je niet in het nieuws. Het laatste uur leek geslagen voor de 'Plofkip'. Tijd voor de Kip van Morgen.

Dit zou er veranderen:

  • 19 vleeskuikens op een vierkante meter (voorheen 21)
  • afleidingsmateriaal in de vorm van strobalen of graankorrels
  • duurzame voeding in de vorm van gecertificeerd sojaschroot
  • groeisnelheid 50 gram per dag in plaats van 65 tot 80 gram nu
  • maximale leeftijd 45 dagen ipv nu 39 – 42 dagen nu

Vanaf 2015 zou dit zogenaamde duurzame kippenvlees in een groot aantal supermarkten verkrijgbaar zijn; in 2020 overal. Het leek zo'n nobel initiatief. Het was daarom voor de initiatiefnemers een grote klap toen de Autoriteit Consument & Markt (ACM) de Kip van Morgen afschoot.

Volgens de ACM, de voormalige Nederlandse Mededingingsautoriteit, zou het hier om verboden prijsafspraken gaan. Kartelvorming dus. En dat is nadelig voor de consument. De kippenhouders en supermarkten voerden als argument aan dat er rendabel gewerkt moest kunnen worden. De kostprijs zou daarom omhoog gaan met 18 procent en daar zouden de supermarkten bij de inkoop rekening mee houden. Maar de ACM hield voet bij stuk.

En toen begon het te waaien...

Op internet waren de reacties niet van de lucht. Hoe kon de ACM dat nou doen? Had men dan niet te doen met die arme kippen? Had de ACM nog niet begrepen dat heel veel consumenten juist graag duurzaam kippenvlees willen? Mogen daar dan onderling geen goedwillende afspraken over gemaakt worden?

Maar de ACM waaide niet mee

Er mogen van de ACM best onderlinge duurzaamheidsafspraken gemaakt worden, maar deze moeten 'proportioneel' zijn. De hogere prijs voor de Kip van Morgen zou niet opwegen tegen de welzijnsvoordelen voor de kip. Het concept kan daarom niet zomaar door een aantal grote partijen tot standaard worden verheven.

Gerommel, Bliksemschichtt, Flits, BAM!

'Als je als samenleving vindt dat het welzijn van de kip flink verbeterd moet worden en dat het ook wat mag kosten, dan is dat geen taak van de mededingingstoezichthouder, maar van de politiek,' aldus ACM-voorzitter Chis Fonteijn in Het Financieele Dagblad van 4 juli jl. En dat kan alleen met heldere criteria.

Of de ACM misschien weet wat de criteria zijn van duurzame kip? Nou nee, want daar gaat de ACM niet over.

Wat zegt de wetenschap?

Imke de Boer is dierwetenschapper bij de WUR en sprak op woensdag 3 juni 2015 op het grote duurzaamheidsdebat in Wageningen. Ik bel haar na aflooop en vraag: 'Maakt het echt verschil voor een kip als zij drie dagen langer leeft? Zijn er uberhaupt kippencriteria?

De Boer verwijst mij door naar een collega, Ingrid de Jong. Zij wil er wel het volgende over kwijt: 'De Kip van Morgen is een stap vooruit wat betreft kippenwelzijn. Dat is niet hetzelfde als het ‘ideale’ welzijn. Er kunnen nog meer verbeteringen gerealiseerd worden.' Meer details kan of wil zij niet geven.

Wat zegt Stichting Wakker Dier? 

De persvoorlichter van Wakker Dier laat weten dat een kip het beste af is op een kinderboerderij, uitgebroed door zijn eigen moeder en buiten rondscharrelend, op haar gemak met niet al te veel soortgenoten om haar heen. Zoals in de natuur, zeg maar. Dat dat niet haalbaar is voor de industrie, begrijpt ze natuurlijk wel. Het uiteindelijke doel van Wakker Dier is daarom de norm die de dierenbescherming heeft gesteld. Die maakt onderscheid tussen 1, 2 en 3 sterren. Zodra de industrie werkt volgens de 3 sterren, staakt de stichting haar acties, zo belooft de voorlichter. 

Kippenwelzijnscriteria

Een taak voor de politiek?

Minister Kamp van Economische Zaken ziet zich gesteld voor een groot dilemma. Hij moet rekening houden met alle pluimveehouders. Slechts 25 procent van de Nederlandse vleeskuikenproductie is bestemd voor de Nederlandse markt. De rest is export. De kippenvleesexporteurs hoorden het al in Keulen donderen: als de Kip van Morgen wettelijk zou worden verankerd, dan zouden zij de concurrentie met het buitenland verliezen. De minister trachtte de storm te luwen: de ACM moest in de toekomst maar wat soepeler zijn. Maar daar gaat de ACM niet in mee.

Zijn we nu terug bij af?

Het blijkt voor de supermarkten geen kwestie van 'grote stappen, snel thuis'. Dan maar weer over op de onderscheidende keurmerken? Dat mag wel van de ACM, want dan kan de consument kiezen. Het vervelende met keurmerken is dat zij aan inflatie onderhevig zijn. Neem nu het scharrelei. De ondernemers die zich hiermee eerder konden onderscheidden, verdienden een tijdje een aardig inkomen. Maar met 21 keurmerken voor een 'nog beter ei' is dat voordeel nu wel verdwenen. 

Toch lijkt dat voorlopig de enige oplossing

Zo heb je al de kipkeurmerken 'Beter Leven', 'De Betere Kip' en de 'Nieuwe Standaardkip' oftewel de 'Jumbokip'. Wakker Dier noemt deze kip de 'Flopkip'. Anderen noemen haar op twitter de term Kip van Overmorgen...

Het blijft onrustig

Ondanks de pogingen van bedrijven om tot de noodzakelijke ketensamenwerking te komen, lijken ze vooral te zijn ingegeven door de wens extra waarde te creëren voor zichzelf', zegt Hans Vedder, Professor Europees en Economisch Recht aan de Universiteit van Groningen. 'De voornaamste bottleneck voor een duurzaamheidswet op dit moment zit hem in dit soort halfbakken duurzaamheidsinitiatieven.'

Nieuwe storm in aantocht

Maar, zoals men in hier in de Friese Wouden zegt: als het onweer over lijkt maar niet voorbij Appelscha trekt, dan komt-ie terug. Alleen dan met nog meer narigheid. Wakker Dier laat het er in ieder geval niet bij zitten. Nu de politiek nog.

Wil je reageren? Leuk!
Mail naar info@donkerlo.nl


Janneke Donkerlo  Onderzoekende journalistiek  M 06 26898775  E   KVK 34368041

©2017